Renkli Doppler Ultrasonografi (RDUS)

Ultrasonografi;  yüksek frekanslı ses demetlerinin dokuya gönderilip, dokudan yansıyan ekoların şiddeti ve dönüş zamanının değerlendirilmesi sonucu görüntü oluşturulan bir inceleme yöntemidir. Ses demetinin frekansı arttıkça çözünürlük artar ancak sesin doku tarafından emilimi de artacağı için penetrasyon azalır. Yani daha derin yerleşimli dokuların görüntülenebilmesi için düşük frekans aralığı kullanılır, ancak görüntü rezolüsyonu da daha düşüktür. Bu yöntemde iyonizan radyasyon kullanılmaz ve diğer tekniklere göre daha hesaplı bir inceleme yöntemidir.
Radyasyon kullanmadığı için obstetrik görüntülemenin vazgeçilmezi konumundadır. Gerçek zamanlı ultrasonografi imajları ardışık video imajı gibidir, bu nedenle kalp gibi hareketli organların görüntülenmesinde de çok geniş rol oynar. Sıvı dolu dokularda ve kistlerde hiç veya çok az eko varken (siyah), karaciğer gibi organlarda fibröz iç yapıya bağlı olarak oldukça homojen küçük ekolar oluşur (grinin tonları). Kalsifikasyonlar, yağ ve hava ise yüksek yoğunluklu (beyaz) ekolar oluştururlar. Ses dalgalarının iletimi havada, katı ve sıvılara göre daha az olduğu için organlar içindeki gaz (özellikle barsaklar), görüntü oluşumunu belirgin şekilde engeller. Kemik gibi yoğun dokularda ise ses demetini geçirmediği için görüntü oluşumu engellenir.
Ultrasonografik görüntüleme; cihazda kurulmuş parametrelere, uygulayıcıya ve hastanın inceleme alanına göre sınırlılıklar taşımaktadır Cihazda düzgün parametreler ayarlanmamışsa,  inceleme eksik veya yetersiz kalabilir.
Doppler kayması; sabit frekanslı bir ses kaynağı yaklaştıkça frekans artar, uzaklaştıkça frekansı azalır, şeklinde tanımlanır. Bu fizik kuralının kullanılmasıyla hareket eden kan hücrelerinin akım yönü, hızı ve biçimi belirlenebilmektedir. Doppler US ile kan akımı değerlendirilirken temel prensip damara belirli bir açıyla gönderilen ses demetinin frekansının akım yönüne ve hızına göre değişimini saptamaktır.

Renkli Doppler US incelemesi ile;

•    Kol ve bacak damarları (Üst ve Alt Ekstremite)
•    Karaciğeri besleyen damarlar (Hepatik ve Portal venler)
•    Böbreği besleyen damarlar (Renal arterler)
•    Boyun damarları (Karotis ve Vertebral arterler)
•    Gebelerde, anneye ve fetuse ait damarlar
•    Erkeklerde testisleri besleyen damarlar ve Penis damarları (Skrotal ve Penil)
Vücudun herhangi bir bölgesinde oluşan bir kitlenin damarlanması (kanlanması) incelenebilir. Gebelerde (Obstetrik Doppler incelemesi), anneye ve fetuse ait damarlar,
son adet tarihine göre gelişme geriliği şüphesi olan fetüslerde, hipertansiyonu olan gebelerde kan akımının hızı ve özelliği incelenerek olası anormaliler saptanır.

Renkli Doppler Çektirmeden Önce Dikkat Edilecekler

•    Karın içerisinde bir organ (karaciğer, pankreas, böbrek vb.) incelenecek ise hastanın aç olması, oluşabilecek gazı engelleyerek incelemenin daha kaliteli gerçekleşmesini sağlar.
•    Yetişkinlerde 8 saat açlık gereklidir. Bu süre içerisinde sigara dahil hiçbir şey yenilip içilmez.
•    Karın bölgesi incelemeleri dışında önceden bir hazırlık gerekmemektedir. İnceleme sırasında gözlük, saat, metal eşya gibi cisimlerin çıkartılması gerekmez. Ancak incelenecek bölgenin, prob ile temas alanının sağlanması için açıkta olması gerekir.

Renkli Doppler Ultrasonografi Nasıl Çekilir?

Hasta sırt üstü yatar, cilt üzerine jel sürülür. Prob adı verilen cihaz ile karın içindeki organlar cilt üzerinden incelenir. İnceleme sırasında, karın bölgesinin iyi incelenmesi için hastadan nefesini tutması istenir. Bunun için derin nefes aldıktan sonra olabildiğince hareketsiz kalıp, nefesi vermemek gerekir. Bu süre kişiye göre değişmekle birlikte ortalama 10-15 saniyedir.
Kol ve bacak damarları incelenirken, yine hastanın nefes tutması ve zaman zaman karın içi basıncını artırması istenecektir.
Renal incelemede kaliteli ve uzun nefes tutmak; skrotal incelemede ise karın içi basıncını artırma manevraları gerekmektedir.